Εκτύπωση
PDF

Εισαγωγή - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ

Παρότι υπάρχουν πολλές αποδείξεις για τη θετική επίδραση της άσκησης στην υγεία, δεν είναι  ξεκαθαρισμένη η αιτιολογία και η ερμηνεία των ψυχολογικών και φυσιολογικών μηχανισμών που συντελούν σ' αυτό (Landers & Arent, 2007).  Η πρόταση αυτή εστιάζεται στην επίδραση της άσκησης και της ψυχολογικής υποστήριξης στη μείωση ή στη διακοπή του καπνίσματος και της κατάχρησης στο αλκοόλ.  Η παρούσα πρόταση προσεγγίζει το θέμα διεπιστημονικά, από υποσχόμενες επιστημονικές περιοχές, μεταξύ των οποίων δεν υπήρξε συντονισμός μέχρι σήμερα. Αυτές είναι από το χώρο της άσκησης και του αθλητισμού, της φυσιολογίας, της βιοχημείας, της ψυχολογίας και της συμβουλευτικής. 

«Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ, 30-12-2014»

 ΑΣΚΗΣΗ, ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΑΛΚΟΟΛ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗ ΠΡΟΛΗΨΗ KAI ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ

 Οι στόχοι του έργου αυτού ήταν: (1) να αναπτυχθεί ένα θεωρητικό και πρακτικό ταυτόχρονα μοντέλο υποστήριξης και αυτορρύθμισης ατόμων που καπνίζουν και κάνουν κατάχρηση στο αλκοόλ. (2) Να εξετασθούν οι επιδράσεις διαφορετικών εντάσεων άσκησης, σε ψυχολογικούς, φυσιολογικούς και βιοχημικούς παράγοντες ατόμων που καπνίζουν ή καταναλώνουν αλκοόλ (3) να εξετασθούν οι επιδράσεις κρίσιμων ψυχολογικών, φυσιολογικών, και βιοχημικών παραγόντων που σχετίζονται με την άσκηση σε άτομα που καπνίζουν ή κάνουν κατάχρηση στο αλκοόλ. (4) να αναπτυχθούν και να αξιολογηθούν κατάλληλα προγράμματα άσκησης με βάση τα ιδανικά επίπεδα άσκησης, τα οποία θα έχουν τα πιο επιθυμητά αποτελέσματα αποχής από το κάπνισμα ή την κατάχρηση στο αλκοόλ. Τα προγράμματα αυτά θα συνδυάζονται με τεχνικές συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης, έτσι ώστε να ενθαρρύνουν την αφοσίωση των ατόμων στην άσκηση και να αποθαρρύνουν το κάπνισμα και την κατάχρηση στο αλκοόλ.

Στο πρώτο πείραμα, καπνιστές ασκήθηκαν για 30 λεπτά σε εργομετρικό ποδήλατο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η επιθυμία για κάπνισμα μειώθηκε στο τέλος της δοκιμασίας. Η επιθυμία για κάπνισμα επανήλθε στα αρχικά επίπεδα μετά από 30 λεπτά, από το τέλος της δοκιμασίας. Οι καπνιστές εξέφρασαν μια προτίμηση για μια μορφή άσκησης στην οποία αυτοί επιλέγουν την ένταση.

Στο δεύτερο πείραμα, εξετάσθηκαν οι επιδράσεις δυο διαφορετικών εντάσεων άσκησης, μεσαίας και υψηλής έντασης, στη συμπεριφορά των καπνιστών. Τα αποτελέσματα έδειξαν διαφορές ανάμεσα στη συνθήκη ελέγχου και τις δυο συνθήκες άσκησης, αλλά όχι ανάμεσα στις δυο συνθήκες μεσαίας και υψηλής έντασης άσκηση. Στη συνθήκη ελέγχου τα άτομα άναψαν το πρώτο τους τσιγάρο γρηγορότερα από τις άλλες δυο συνθήκες. Επιπροσθέτως, η ανάλυση έδειξε προτίμηση των ασκουμένων για την άσκηση μεσαίας έντασης και ότι η άσκηση έχει σημαντική επίδραση στο να επιβραδύνει το χρόνο που θα καπνίσει κανείς το επόμενο τσιγάρο.

Στην τρίτη έρευνα, αναπτύχθηκε και εφαρμόσθηκε ένα παρεμβατικό πρόγραμμα άσκησης σε συνδυασμό με ψυχολογικές στρατηγικές αυτορρύθμισης με σκοπό τη διακοπή του καπνίσματος. Τα προγράμματα άσκησης εκτελούνταν σε πάρκα ή σε γυμναστήρια. Τα προγράμματα άσκησης είχαν διάρκεια 20-30 λεπτά στην αρχή και στο τέλος έφτασαν τα 60-70 λεπτά. Σχετικά με τις ψυχολογικές στρατηγικές αυτορρύθμισης που χρησιμοποιήθηκαν κατά την παρέμβαση, οι συμμετέχοντες καθοδηγήθηκαν σε κάθε συνάντηση με το εκπαιδευτή, να συμπληρώνουν συγκεκριμένες φόρμες προσωπικών στόχων για άσκηση και αριθμό τσιγάρων που θα καπνίσουν, και να εστιασθούν σε συγκεκριμένες ασκήσεις αναπνοής, θετικής αυτοομιλίας και στρατηγικές αντιμετώπισης της επιθυμίας για τσιγάρο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα αύξησαν σημαντικά το συνολικό χρόνο άσκησης ανά εβδομάδα. Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων έκοψε το κάπνισμα, οι δε υπόλοιποι το μείωσαν σημαντικά.

Στο τέταρτο πείραμα εξετάσθηκαν οι άμεσες επιδράσεις ενός προγράμματος άσκησης σε συνδυασμό με ψυχολογικές στρατηγικές αυτορρύθμισης, στο κάπνισμα. Μια ομάδα καπνιστών ασκήθηκε για 30 λεπτά στο εργομετρικό ποδήλατο, σε δυο μεσαίας έντασης συνθήκες, εκ των οποίων η μια περιελάμβανε στρατηγικές αυτορρύθμισης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι 30 λεπτά μεσαίας έντασης άσκησης σε συνδυασμό με στρατηγικές αυτορρύθμισης (στόχοι, αναπνοές και αυτοομιλία) μείωσαν την επιθυμία για τσιγάρο, και καθυστέρησαν τον χρόνο καπνίσματος του πρώτου τσιγάρου, τουλάχιστο για 32 λεπτά.

Σχετικά με τις επιδράσεις της άσκησης στους αλκοολικούς, αρχικά πραγματοποιήθηκε από την ομάδα μας μια ανασκόπηση βιβλιογραφίας όπου και εντοπίσθηκαν μόλις 8 σχετικές μελέτες, που αναφέρονται στις επιδράσεις της άσκησης στην κατανάλωση αλκοόλ. Σύμφωνα με τα δεδομένα, 6 από αυτές τις εργασίες κατέληξαν ότι η άσκηση πιθανόν να έχει θετική επίδραση στην αποχή, ή στην επιθυμία για αλκοόλ. Μια από τις εργασίες αυτές επίσης, έδειξε ότι μια δοκιμασία με άσκηση για μια φορά, επηρεάζει το σύστημα των ενδογενών οπιοειδών, που πιθανά σχετίζονται με την επιθυμία για αλκοόλ. Παρά τα περιορισμένα ερευνητικά δεδομένα και αντιφατικά αποτελέσματα, υπάρχουν κάποιες υποσχόμενες ενδείξεις για το ρόλο της άσκησης ως ένα επιπρόσθετο εργαλείο στη θεραπεία του αλκοολισμού. Ως εκ τούτου στο πέμπτο πείραμα του προγράμματος αυτού, εξετάσθηκαν οι επιδράσεις της άσκησης χαμηλής έντασης στα επίπεδα της β-ενδορφίνης και της επιθυμίας για αλκοόλ. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι η άσκηση ανέβασε τα επίπεδα της β-ενδορφίνης και μείωσε την επιθυμία για αλκοόλ σε ασθενείς αλκοολικούς. Αυτά τα αποτελέσματα έδειξαν ότι και μόνο μιας φοράς άσκηση χαμηλής έντασης επηρεάζει το σύστημα των ενδογενών οπιοειδών των αλκοολικών ασθενών.

Τέλος, οι ποιοτικές μας έρευνες έδειξαν θετικές επιδράσεις των προγραμμάτων άσκησης στη διάθεση, την αυτοεκτίμηση, και τον έλεγχο του άγχους των καπνιστών και των αλκοολικών ασθενών.   Επιπροσθέτως, ανάλογα προγράμματα αγωγής υγείας για πρόληψη και ευαισθητοποίηση αναπτύχθηκαν. Οι μελλοντικές αναλύσεις των παραπάνω πειραμάτων θα εξετάσουν τις επιδράσεις της άσκησης σε περισσότερους ψυχολογικούς, φυσιολογικούς και βιοχημικούς παράγοντες για διακοπή του καπνίσματος, ή της κατάχρησης στο αλκοόλ. Αυτά τα προκαταρτικά αποτελέσματα από το πρόγραμμά μας αναδεικνύουν τη σπουδαιότητα των προγραμμάτων άσκησης σε συνδυασμό με ψυχολογικές τεχνικές υποστήριξης, έτσι ώστε να αποθαρρύνουν το κάπνισμα και την κατάχρηση στο αλκοόλ.

Η παρούσα έρευνα έχει συγχρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο – ΕΚΤ) και από εθνικούς πόρους μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) – Ερευνητικό Χρηματοδοτούμενο Έργο: ΘΑΛΗΣ. Επένδυση στην κοινωνία της γνώσης μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

espa